فعالیت های مجرمانه، مانند گزارشگری مالی متقلبانه و سوء استفاده از دارایی ها؛ یک مشکل گسترده است که شرکت ها در سراسر جهان با آن روبرو می باشند. مطابق با پژوهش های نظری و تجربی رایج ترین تکنیک مورد استفاده برای گزارش های مالی متقلبانه شامل سوء استفاده از دارایی ها در جهت کسب منافع شخصی می باشد، ولی در مقابل؛ گزارشگری مالی متقلبانه (هر چند که غالبا بروز پیدا نمی کنند)، بیشترین زیان را در پی خواهد داشت. مسئولیت اصلی پیشگیری و کشف تقلب به مدیریت بستگی دارد. اما، علاوه بر مدیریت، هیئت مدیره، کمیته های حسابرسی، حسابرسان داخلی و حسابرسان مستقل، همگی در قابلیت اتکای صورت های مالی قابل اعتماد نقش و مسئولیت مهمی دارند. یکی از وظایف مهم حسابرسی داخلی ارائه خدمات اطمینان بخشی اثربخش و بررسی بی طرفانه مدارک به منظور ارزیابی مستقل فرآیندهای نظام راهبری شرکتی، کنترل های داخلی و مدیریت ریسک مبتنی بر کشف، پیشگیری تقلب با هدف به حداقل رساندن آن می باشد.

هدف این پژوهش بررسی رابطه ضعف در کنترل های داخلی و احتمال تقلب در گزارشگری مالی است. در زمینه اثربخشی کنترل های داخلی به عنوان بخش مهمی از نظام راهبری بر عدم وقوع تقلب، دو دیدگاه وجود دارد. بر اساس دیدگاه اول تقویت کنترل های داخلی موجب کاهش وقوع تقلب می شود و بر اساس دیدگاه دوم به دلیل آن که مدیران توانایی نادیده گرفتن کنترل های داخلی را دارند، کنترل های داخلی، اثربخشی لازم را در زمینه بروز تقلب ندارند. به منظور دستیابی به هدف پژوهش، با استفاده از داده های نمونه ای متشکل از 152 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی بازه زمانی 1391 تا 1396 و رویکرد رگرسیون لاجیت به آزمون فرضیه های پژوهش پرداخته شد. برای سنجش احتمال تقلب در گزارشگری مالی از مدل بنیش (1999) استفاده گردید. یافته ها حاکی از آن است که با وجود ضعف در کنترل داخلی و تعداد ضعف در کنترل داخلی، احتمال تقلب در گزارشگری مالی افزایش می یابد. این یافته ها در راستای دیدگاه اول است.

هدف این پژوهش بررسی رابطه بین بیش اطمینانی مدیران و وجود نقاط ضعف بااهمیت در کنترل های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. مطاالعات انجام شده شواهد معتبری در خصوص اثرات بیش اطمینانی مدیران بر نحوه کنترل فعالیت های شرکت ارائه نموده اند. با توجه به اصول بیش اطمینانی انتظار می رود که مدیران بیش اطمینان کنترل های داخلی با اثربخشی کمتری را پیاده سازی نمایند، زیرا این مدیران توانایی های خود را بیش از اندازه برآورد می کنند و معتقدند که می توانند رویدادها و ریسک هایی را کنترل نمایند که به واقع خارج از کنترل آنان است. برای انجام پژوهش تعداد 90 شرکت طی دوره زمانی 1386 تا 1394 از طریق رگرسیون لجستیک و تحلیل داده های تابلویی با استفاده از روش حداقل مربعات معمولی (OLS) مورد آزمون قرار گرفته اند. یافته های پژوهش حاکی از آن است که بیش اطمینانی مدیران با نقاط ضعف بااهمیت کنترل های داخلی رابطه مثبت و معناداری دارد و مدیران بیش اطمینان توانایی رفع پیامدهای منفی ناشی از ضعف کنترل های داخلی (عدم کارایی سرمایه گذاری و عدم کارایی عملیاتی) را ندارند.

در شرکت های دارای کنترل داخلی باکیفیت به دلیل نظارت موثر اعمال شده بر رفتار مدیران، توانایی مدیران در پنهان ساختن اخبار بد شرکت محدود شده که این به نوبه خود، انتشار یک باره اخبار بد به بازار و در نتیجه، ریسک سقوط قیمت سهام شرکت را کاهش می دهد. لذا بر پایه این استدلال، پژوهش حاضر به بررسی رابطه بین اثربخشی کنترل داخلی و ریسک سقوط قیمت سهام شرکت ها می پردازد. بدین منظور، نمونه ای متشکل از 96 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از روش حذف سیستماتیک انتخاب گردید و فرضیه پژوهش با بهره گیری از الگوی رگرسیون چند متغیره مبتنی بر تکنیک داده های ترکیبی مورد آزمون قرار گرفت. یافته های تحقیق بیانگر آن است که اثربخشی کنترل داخلی، موجب کاهش ریسک سقوط قیمت سهام شرکت ها می شود. یافته های تحقیق ضمن پر کردن خلاء تحقیقاتی صورت گرفته در این حوزه، می تواند برای سرمایه گذاران، قانون گذاران بازار سرمایه و تدوین کنندگان مقرارت بازار حسابرسی در امر تصمیم گیری مفید باشد.

تحقیق حاضر به مطالعه دیدگاه های گروه ها و اعضای حرفه ای صاحب نظر (شامل مدیران شرکت ها و حسابرسان مستقل فعال در موسسات و سازمان حسابرسی) در ارتباط با لزوم ارائه گزارش جدیدی تحت عنوان «گزارش کنترل های داخلی»، از بعد مفید بودن و تاثیر آن بر بهبود کلی گزارشگری مالی، به صورت مقایسه ای می پردازد.روش تحقیق مورد استفاده، توصیفی-پیمایشی است و با توجه به موضوع تحقیق جامعه آماری تحقیق شامل مدیران شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و نیز حسابرسان شاغل در سازمان حسابرسی و موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران و معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار می باشد. اطلاعات مورد نیاز با استفاده از پرسشنامه گردآوری گردیده است. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از آزمون مقایسه میانگین ها استفاده شده است.نتایج تحقیق حاکی از آن است که مدیران و حسابرسان در خصوص مفید بودن این نوع گزارش تاکید داشته اند. از دیدگاه مدیران گزارشگری داوطلبانه مدیریت درخصوص کنترل داخلی، گزارشگری مالی را بهبود می بخشد، از سوی دیگر حسابرسان نیز عقیده دارند که گزارشگری اجباری مدیریت در خصوص کنترل داخلی، گزارشگری مالی را بهبود نمی بخشد. سایر نتایج حاکی از آن است که بین دیدگاه مدیران و حسابرسان در ارتباط با گزارشگری کنترل های داخلی تفاوت معنی داری وجود دارد.

کنترل های داخلی باکیفیت، ابزاری برای دستیابی به عملکرد بهتر و عاملی برای شناسایی ریسک، پیشگیری از تقلب و دستکاری در صورت های مالی می باشد. هدف اصلی پژوهش بررسی تأثیر شدت ضعف در کنترل های داخلی بر کیفیت سود شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد. در این راستا، داده های پژوهش در بازه ی زمانی بعد از تصویب دستورالعمل کنترل های داخلی، طی سال های 1391 تا 1395 جمع آوری گردید. برای آزمون فرضیه های پژوهش، 140 شرکت (700 مشاهده سال_شرکت) با استفاده از رگرسیون حداقل مربعات معمولی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج فرضیه ی اول پژوهش نشان داد که ضعف در کنترل های داخلی تأثیر منفی و معناداری بر کیفیت سود دارد. به بیان دیگر، وجود ضعف در کنترل های داخلی کیفیت سود شرکت ها را کاهش می دهد. در ادامه، نتایج فرضیه ی دوم پژوهش نشان داد که شدت ضعف در کنترل های داخلی مرتبط با قسمت حسابداری شرکت اثر منفی و معناداری بر کیفیت سود دارد و بین شدت ضعف در کنترل های داخلی مرتبط قسمت غیرحسابداری شرکت و کیفیت سود رابطه ی معناداری وجود ندارد.

شرکت ها از راهبرد های تجاری متفاوتی تبعیت می کنند، تحقیقات اخیر دو نوع از راهبردها بنام راهبرد تجاری اکتشافی و تدافعی را معرفی می کنند. نظریه سازمانی بیان می دارد که شرکت های اکتشافی احتمالا کنترل های داخلی ضعیف تری نسبت به شرکت های تدافعی داشته و تاخیر در انتشار گزارش حسابرسی در شرکت های اکتشافی بیشتر است. لذا هدف اصلی این تحقیق آزمون تجربی این نظریه در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. برای سنجش نوع راهبرد تجاری از مدل رضایی و همکاران (1392) و برای شناسایی ضعف بااهمیت در کنترل داخلی از گزارش حسابرسان مستقل مشابه پژوهش مانسیف و همکاران (2012)، استفاده شده است. نمونه مورد مطالعه 127 شرکت در بازه زمانی 1394 – 1391 است. نتایج حاصل از پژوهش بیان گر این است که شرکت های دارای راهبرد تجاری اکتشافی ضعف بااهمیت کنترل های داخلی در گزارش حسابرسی دارند، اما شرکت های با راهبرد تدافعی کمتر ضعف بااهمیت کنترل های داخلی دارند. بااین حال در شرکت های اکتشافی تاخیر در گزارش حسابرسی کمتر از شرکت های تدافعی است. نتایج فرضیه اول و دوم حاکی از تایید نظریه سازمانی است که بیان می دارد راهبرد تجاری شرکت یک نشانه خوب برای ارزیابی قوت سیستم کنترل های داخلی است، اما در مورد فرضیه سوم این نظریه تایید نشد.

هدف این پژوهش بررسی عوامل مؤثر بر اثربخشی حسابرسی داخلی و ارزیابی نقش این واحد در مدیریت ریسک و کنترل های داخلی بانک کشاورزی است. این پژوهش از حیث هدف یک پژوهش کاربردی و هم چنین، از دسته پژوهش های پیمایشی و توصیفی است. داده های مورد نیاز از 78 نفر از صاحب نظران بانکی در رده های مختلف سازمانی شامل حسابرسان داخلی و بازرسان، مدیران ارشد و کارشناسان مسئول بانک کشاورزی به وسیله پرسش نامه در سال 1398جمع آوری شد. تجزیه و تحلیل فرضیه های پژوهش با استفاده از نرم افزار SPSS و روش آماری معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزار Smart PLS انجام گردید. نتایج پژوهش نشان داد که عوامل استقلال حسابرسی داخلی، صلاحیت حسابرسان داخلی، حمایت مدیریت از حسابرسی داخلی، اندازه حسابرسی داخلی و ارتباط حسابرسان داخلی و مستقل بر اثربخشی حسابرسی داخلی تأثیر مثبت معناداری دارند. هم چنین اثربخش بودن حسابرسی داخلی باعث بهبود کنترل های داخلی بانک می شوند اما بر بهبود مدیریت ریسک بانک تأثیر معناداری ندارد. بر اساس نتایج پژوهش بهتر است ضمن مشارکت حسابرسان داخلی با مدیریت ریسک در فرایند ارزیابی ریسک، تنظیم برنامه حسابرسی داخلی با نگرش مبتنی بر ریسک برای شناسایی اولویت های فعالیت حسابرسان داخلی، زمینه اثربخشی مؤثرتر حسابرسی داخلی را در بانک کشاورزی فراهم نمود.

هدف این پژوهش، رتبه بندی آسیب های فرآیند حسابرسی داخلی در محیط کنترل های داخلی خاص سازمان های صنعتی است. روش پژوهش حاضر، ترکیبی (آمیخته) از نوع اکتشافی متوالی است که در دو مرحله کیفی و کمی انجام می گیرد. در بخش کیفی از طریق روش گرندد تئوری طی14مصاحبه و از طریق نرم افزار MAXQDA داده های بدست آمده کدگذاری و در بخش کمی بر اساس شاخص های بدست آمده 100پرسشنامه تهیه و ارسال شد که تعداد 85 پرسشنامه دریافت گردید. در ادامه برای ایجاد اجماع و اطمینان از شاخص های استخراج شده از تحلیل دلفی استفاده و از طریق انجام آزمون آلفای گرونباخ پایایی داده ها تایید شد. همچنین برای مشخص نمودن روابط بین مقوله ها از مدل سازی معادلات ساختاری (نرم افزار SMARTPLS) استفاده گردید. سپس با استفاده از آزمون فریدمن، عوامل شناسایی شده رتبه بندی شد. جامعه آماری حسابرسان داخلی و مستقل (خبرگان) سازمان های صنعتی می باشند. یافته های پژوهش نشان داد عوامل 1 . فقدان استقلال کافی 2 .نداشتن جایگاه مطلوب سازمانی 3 . عدم پشتیبانی و توجه مدیریت 4. عدم وجود صلاحیت حرفه ای مناسب از اولویت بیشتری به عنوان آسیب برخوردارند .

این پژوهش با هدف تبیین و تعیین اهمیت عوامل موثر بر ارزیابی اثربخش کنترل های داخلی در شرکت های پذیرفته شده بورس اوراق بهادار تهران در مقطع زمانی 1398-1397 انجام شده است. متغیرهای اولی الگو با روش تحلیل محتوا شناسایی شد. سپس به منظور غربال متغیرهای شناسایی شده، دیدگاه 19 نفر از خبرگان حرفه ای و دانشگاهی صاحب نظر و مطلع در حوزه کنترل های داخلی که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند، جمع آوری و با استفاده از روش دلفی فازی در دو مرحله، متغیرهای الگو به صورت 68 شاخص در قالب 8 معیار اصلی ارایه شد. در ادامه با استفاده از پرسشنامه مقایسه زوجی و بهره گیری از روش فرایند تحلیل شبکه فازی، اولویت بندی عوامل انجام شد. یافته های حاصل از اولویت بندی عوامل بیانگر آن است که در بین معیارهای اصلی، ویژگی های حسابرس داخلی مهم ترین عامل در ارزیابی اثربخش کنترل داخلی است. سپس ساختار هییت مدیران، ویژگی های حسابرس مستقل و عوامل فرایندی در رتبه های بعدی اهمیت قرار گرفته اند. همچنین ساختار مالکیت، کم اهمیت ترین معیار و در اولویت هشتم قرار گرفت؛ بنابراین شناسایی، تبیین و درنظرگرفتن اهمیت اولویت عوامل موثر بر ارزیابی کنترل های داخلی، زمینه ای برای ارتقای ارزیابی اثربخش کنترل های داخلی فراهم می کند.